Nấm sấy thăng hoa: Công dụng, lợi ích và cách làm

Nấm là thực phẩm giàu dinh dưỡng nhưng lại rất nhanh hỏng nếu không được bảo quản đúng cách. Sự ra đời của nấm sấy thăng hoa đã tạo nên một cuộc cách mạng trong công nghệ thực phẩm, giúp lưu giữ nguyên vẹn giá trị từ hình dáng đến dưỡng chất. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ lý do vì sao loại nấm này đang trở thành xu hướng tiêu dùng hiện đại.

Nấm sấy thăng hoa là gì? Các loại nấm sấy thăng hoa

Nấm sấy thăng hoa là thành phẩm của quá trình làm khô dựa trên nguyên lý thăng hoa của nước. Thay vì dùng nhiệt độ cao làm bay hơi nước dễ khiến nấm bị biến dạng và mất chất, nấm tươi sẽ được cấp đông nhanh, sau đó đưa vào môi trường chân không để nước từ thể băng chuyển thẳng thành thể hơi.

Kết quả là cấu trúc tế bào của nấm được giữ nguyên vẹn, tạo ra thành phẩm khô hoàn toàn nhưng vẫn giữ được kích thước, màu sắc và đặc biệt là hàm lượng dinh dưỡng không hề thay đổi so với nấm tươi.

Dưới đây là các loại nấm sấy thăng hoa phổ biến nhất trên thị trường hiện nay:

Nấm hương sấy thăng hoa (Nấm đông cô)

Nấm hương vốn được mệnh danh là “vua của các loại nấm”. Khi áp dụng công nghệ sấy thăng hoa, nấm hương không bị teo nhỏ hay dai như sấy nhiệt truyền thống.

• Đặc điểm: Giữ được hình dạng tròn đầy, màu nâu đặc trưng và mùi thơm nồng nàn.
• Ứng dụng: Thường được sử dụng trong các món canh, súp cao cấp hoặc sản xuất bột nấm hương làm gia vị sạch.

Nấm rơm sấy thăng hoa

Nấm rơm là loại nấm cực kỳ khó bảo quản vì chứa hàm lượng nước rất cao và dễ bị nhũn hỏng chỉ sau 1 ngày.

• Đặc điểm: Nấm sau khi sấy có cấu trúc xốp nhẹ, khi ngâm nước sẽ nở ra và giữ được độ ngọt, giòn như nấm vừa hái tại trang trại.
• Ứng dụng: Đây là giải pháp tối ưu cho các gia đình muốn tích trữ nấm rơm dài ngày hoặc gửi đi nước ngoài.

Đông trùng hạ thảo sấy thăng hoa

Đây là phân khúc cao cấp nhất trong dòng nấm sấy. Đối với dược liệu, hàm lượng hoạt chất (Cordycepin, Adenosine) là quan trọng nhất.

• Đặc điểm: Sợi nấm giữ được màu vàng cam rực rỡ, không bị gãy vụn, không bị sẫm màu.
• Ưu điểm: Giữ được 99% dược tính, cao hơn hẳn so với phương pháp sấy lạnh (chỉ giữ được khoảng 80-85%).

Nấm mối và các loại nấm rừng

Các loại nấm theo mùa như nấm mối, nấm tràm thường có giá trị kinh tế rất cao. Công nghệ sấy thăng hoa giúp người tiêu dùng có thể thưởng thức đặc sản này quanh năm mà không cần đợi đến mùa mưa.

Lợi ích của nấm sấy thăng hoa

So với các phương pháp sấy nhiệt hay sấy lạnh thông thường, nấm sấy bằng công nghệ thăng hoa sở hữu những ưu điểm khác biệt:

• Giữ trọn giá trị dinh dưỡng: Bảo toàn tới 99% hàm lượng vitamin, khoáng chất và các hoạt chất nhạy cảm với nhiệt độ.
• Hình dáng và màu sắc hoàn hảo: Nấm không bị teo tóp, biến dạng hay thâm đen mà giữ được cấu trúc xốp đặc trưng.
• Hương vị tự nhiên: Vị ngọt thanh và mùi thơm của nấm gần như không thay đổi so với nấm tươi.
• Thời gian bảo quản cực dài: Có thể lưu trữ từ 12 – 24 tháng ở điều kiện thường mà không cần chất bảo quản.

XEM THÊM:

Cách sử dụng nấm sấy thăng hoa

Điểm khác biệt lớn nhất của nấm sấy thăng hoa so với các loại nấm khô thông thường là khả năng hoàn nguyên hoàn hảo. Nghĩa là sau khi ngâm nước, nấm sẽ quay trở lại trạng thái tươi ngon, mọng nước như vừa mới hái. Dưới đây là 3 cách sử dụng phổ biến nhất:

Chế biến món ăn (Hoàn nguyên nấm)

Đây là cách dùng phổ biến nhất cho các loại nấm thực phẩm như nấm hương, nấm rơm, nấm đùi gà:

• Cách làm: Ngâm nấm trong nước ấm (khoảng 40-50°C) trong vòng 3 – 5 phút. Nhờ cấu trúc xốp với các lỗ li ti sau khi thăng hoa, nấm sẽ hút nước cực nhanh.
• Chế biến: Sau khi nấm đã nở đều, bạn có thể dùng để xào, nấu canh, làm lẩu hoặc kho như nấm tươi. Nấm vẫn giữ được độ dai, giòn và vị ngọt thanh đặc trưng.

Dùng làm thực phẩm ăn liền (Snack dưỡng sinh)

Nhờ công nghệ sấy hiện đại, nấm sấy thăng hoa có độ giòn tan tự nhiên mà không cần qua chiên dầu.

• Cách dùng: Bạn có thể ăn trực tiếp như một loại bánh snack (đặc biệt là nấm hương hoặc nấm bào ngư).
• Lợi ích: Đây là món ăn vặt lành mạnh, giàu chất xơ và protein, cực kỳ phù hợp cho người ăn kiêng, ăn chay hoặc những người quan tâm đến thực phẩm “Clean Eating”.

Hãm trà và nấu các món bổ dưỡng

Đối với các loại nấm quý như Đông trùng hạ thảo hoặc Nấm linh chi sấy thăng hoa:

• Hãm trà: Cho 5-10 sợi nấm vào bình, rót nước nóng (70-80°C) và hãm trong 5 phút. Nước trà sẽ có màu vàng óng, mùi thơm đặc trưng và giữ trọn dưỡng chất.
• Nấu cháo/Hầm canh: Cho nấm trực tiếp vào nồi cháo hoặc nồi hầm khi món ăn đã gần chín. Nhiệt độ vừa phải sẽ giúp các hoạt chất quý trong nấm tan vào nước mà không bị phân hủy.

Lưu ý nhỏ: Vì nấm sấy thăng hoa rất sạch và đã được tiệt trùng trong quá trình sấy, bạn không cần phải rửa quá kỹ làm mất đi các bào tử nấm quý giá bên ngoài.

Cách bảo quản nấm sấy thăng hoa

Dù có thời hạn sử dụng lâu, nhưng nếu không biết cách bảo quản, nấm dễ bị ẩm mốc:

• Đựng trong túi zip hoặc hũ thủy tinh kín: Tránh để nấm tiếp xúc trực tiếp với không khí quá lâu.
• Để nơi khô ráo, thoáng mát: Tránh ánh nắng trực tiếp và những nơi có độ ẩm cao.
• Hút chân không: Đây là cách tốt nhất để kéo dài tuổi thọ sản phẩm tối đa

Cách làm nấm sấy khô bằng máy sấy thăng hoa

Để tạo ra thành phẩm nấm sấy thăng hoa đạt chuẩn “đẹp mã, giàu dinh dưỡng”, quy trình thực hiện phải tuân thủ nghiêm ngặt các bước kỹ thuật. Khác với việc phơi nắng hay sấy nhiệt, làm nấm thăng hoa cần sự can thiệp của hệ thống máy móc hiện đại với 4 giai đoạn chính:

Bước 1: Sơ chế và phân loại nấm

Đây là bước quyết định đến độ đồng đều của thành phẩm.

• Chọn lọc: Chỉ chọn những cây nấm tươi, không bị dập nát, không có dấu hiệu ôi thiu hay nhiễm nấm mốc.
• Làm sạch: Rửa nhẹ nhàng bằng nước sạch hoặc nước muối loãng để loại bỏ bụi bẩn, sau đó để thật ráo nước.
• Cắt tỉa: Tùy vào loại nấm mà có thể để nguyên cây (như đông trùng hạ thảo) hoặc thái lát (như nấm linh chi, nấm đùi gà) để tối ưu diện tích khay sấy.

Bước 2: Cấp đông sâu (Freezing)

Nấm sau khi xếp vào khay sẽ được đưa vào buồng sấy để cấp đông.

• Yêu cầu: Nhiệt độ lõi sản phẩm phải đạt từ -30°C đến -50°C.
• Mục đích: Chuyển toàn bộ nước trong tế bào nấm sang thể rắn (đóng băng). Quá trình này diễn ra càng nhanh thì tinh thể đá càng nhỏ, giúp kết cấu nấm sau khi sấy không bị phá vỡ.

Bước 3: Sấy thăng hoa sơ cấp (Primary Drying)

Đây là giai đoạn quan trọng nhất trong quy trình.

• Hút chân không: Máy bơm chân không sẽ rút không khí ra khỏi buồng sấy, tạo môi trường áp suất cực thấp.
• Thăng hoa: Khi áp suất đạt mức lý tưởng, các tinh thể đá trong nấm sẽ trực tiếp chuyển thành hơi nước mà không qua thể lỏng. Quá trình này giúp nấm giữ nguyên hình dáng ban đầu, không bị teo tóp.

Bước 4: Sấy thăng hoa thứ cấp (Secondary Drying)

Giai đoạn này giúp loại bỏ những phân tử nước cuối cùng còn sót lại sâu bên trong liên kết hóa học của nấm.

• Tăng nhiệt nhẹ: Máy sẽ tăng nhiệt độ dần dần (có thể lên đến 30-40°C) để làm bay hơi lượng ẩm còn lại.
• Kiểm soát độ ẩm: Khi độ ẩm trong nấm chỉ còn khoảng 1% – 4%, quá trình sấy kết thúc.

Lưu ý: Tổng thời gian sấy có thể kéo dài từ 20 đến 30 tiếng tùy thuộc vào độ dày và loại nấm. Việc sử dụng các dòng máy sấy thăng hoa chất lượng từ Fujitank sẽ giúp bạn kiểm soát hoàn toàn các thông số này qua hệ thống PLC tự động, đảm bảo mẻ sấy nào cũng đạt chất lượng 10/10.

Fujitank –  Cung cấp máy sấy thăng hoa mini, công nghiệp uy tín

Nếu bạn đang tìm kiếm giải pháp sản xuất nấm sấy chất lượng cao, Fujitank là đối tác hàng đầu không thể bỏ qua. Chúng tôi chuyên cung cấp các dòng máy sấy thăng hoa đa dạng phân khúc:

• Máy sấy thăng hoa mini: Phù hợp cho hộ kinh doanh nhỏ, phòng thí nghiệm hoặc gia đình muốn tự làm thực phẩm sạch.
• Hệ thống máy sấy công nghiệp: Đáp ứng công suất lớn cho các doanh nghiệp sản xuất nông sản xuất khẩu.

Tại sao chọn Fujitank?

• Công nghệ vận hành thông minh, tiết kiệm điện năng.
• Chất liệu inox 304 cao cấp, đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.
• Chính sách bảo hành tận tâm và hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật sấy chi tiết.

Nấm sấy thăng hoa không chỉ là giải pháp bảo quản thông minh mà còn là lựa chọn vàng cho sức khỏe. Đầu tư vào công nghệ sấy hiện đại chính là bước đi bền vững cho nông sản Việt.

Bạn muốn nhận báo giá máy sấy thăng hoa phù hợp với nhu cầu? Hãy liên hệ ngay với Fujitank để được tư vấn chuyên sâu và trải nghiệm công nghệ sấy tiên tiến nhất hiện nay!

CÔNG TY TNHH SX CƠ KHÍ VÀ TMDV FUJITANK

• Trụ sở: 27/10 Ql22, Ấp Bàu Tre 1, Xã Tân An Hội, Huyện Củ Chi, TPHCM
• Xưởng sản xuất: 27/2 Ql22, Ấp Bàu Tre 1, Xã Tân An Hội, Huyện Củ Chi, TPHCM
• Hotline: 0901.833.403 hoặc 0977.786.783
• Website: https://fujitank.com